Czy jest jeszcze miejsce na nowe apteki internetowe?

zakladanie-apteki-internetowej

Pandemia COVID-19 spowodowała dynamiczny wzrost rynku pharma e-commerce. Czy obecnie warto otwierać aptekę internetową?

Z artykułu dowiesz się:

  • jakie są argumenty przemawiające za tym, że warto myśleć o uruchomieniu apteki internetowej?
  • co może utrudniać lub wręcz uniemożliwiać otwarcie e-apteki?
  • co warto zrobić przed uruchomieniem apteki internetowej?

Pierwszy artykuł starający się odpowiedzieć na pytanie czy jest jeszcze miejsce na nowe apteki internetowe napisałem w 2012 roku – tuż po wejściu przepisów zakazujących aptekom prowadzenia działań reklamowych (tzw. zakaz reklamy aptek). Pytanie o sens otwierania e-apteki powraca w licznych rozmowach z przedsiębiorcami – stąd też spróbuję odpowiedzieć na nie patrząc z szerszej perspektywy.

Argument 1: Rosnący rynek e-commerce (w tym rynek farmaceutyczny)

Rynek e-commerce w większości branż handlowych w Polsce jest od wielu lat analizowany z podwyższoną uwagą. W kilku branżach e-sprzedaż praktycznie wyparła sprzedaż tradycyjną, lub jest na dobrej drodze, aby to osiągnąć. Natomiast w branży farmaceutycznej e-handel rósł, ale bardzo powoli.

Czynnikiem, który zupełnie zmienił układ sił – praktycznie w każdej branży – była pandemia COVID-19. W wyniku zamknięcia konsumentów w domach, wartość polskiego rynku e-handlu zwiększyła się bardzo dynamicznie. Szczególnie mocno urósł rynek pharma e-commerce – według firmy badawczej IQVIA rok 2020 był lepszy o ponad 60% od roku poprzedniego. Przed epidemią udział sprzedaży wysyłkowej farmaceutyków wynosił jedynie około 3% całkowitej wartości rynku, podczas gdy w trakcie pandemii COVID-19 uzyskał w niektórych miesiącach nawet 7% udziału.

Dynamiczny rozwój e-handlu jest praktycznie niemożliwy do zatrzymania. Klienci doceniający ogromny wybór produktów oraz wygodę i niższe ceny niż w handlu tradycyjnym, nie zrezygnują z e-zakupów.

Argument 2: e-społeczeństwo

Konsument w Polsce coraz częściej wykorzystuje technologię w życiu codziennym: e-mail, smartfony, media społecznościowe, komunikatory, ePUAP, bankowość elektroniczna, a w ostatnim czasie również wideo-rozmowy. Technologia jest coraz bardziej powszechna, problemy związane z jej używaniem – coraz mniejsze.

Współczesny konsument nie ma wielu podstaw do obaw o zakupy przez Internet. Również w zakresie produktów, których kilka lat temu – m.in. ze strachu czy niepewności – nigdy by nie zamówił. Klasycznym przykładem takich produktów są leki bez recepty czy suplementy diety. Warto również wspomnieć, że w gronie aktywnych e-obywateli jest coraz więcej osób starszych, u których zapotrzebowanie na produkty lecznicze, witaminy czy sprzęt medyczny rośnie naturalnie wraz z wiekiem.

Argument 3: Profesjonalizacja i wiarygodność e-aptek

W latach 2005-2012 otwarcie e-apteki przez firmę prowadzącą apteki stacjonarne było w wielu przypadkach decyzją „na próbę”. Zakładając niewielki budżet właściciele starali się przekonać o opłacalności internetowego kanału sprzedaży. Jeśli test wypadł pomyślnie – nakłady i inwestycje często rosły.

Od kilku lat e-apteki dysponują coraz większymi budżetami, wdrażane są lepsze technologie, do pracy w branży pozyskiwani są doświadczeni specjaliści e-commerce – często z innych, bardziej rozwiniętych branż. Największe e-apteki w roku 2021 to sprawnie zorganizowane, profesjonalne przedsiębiorstwa, które kładą ogromny nacisk na podkreślenie wiarygodności i bezpieczeństwa transakcji.  Nie bez powodu w roku 2019 w gronie 5 najlepiej ocenionych przez Klientów e-sklepów (wszystkich możliwych branż) były aż 2 apteki internetowe (patrz ranking Opineo). Ta profesjonalizacja i wiarygodność przekonuje coraz więcej pacjentów do wyboru zakupów farmaceutyków w sieci.

Argument 4: Uwarunkowania rynku tradycyjnego

Rynek aptek tradycyjnych staje się coraz trudniejszy dla pacjenta. Po pierwsze: maleje liczba aptek – a co za tym idzie, spada ich dostępność oraz zmniejsza się konkurencyjność. W wielu przypadkach sieci apteczne – wprowadzając zarządzanie kategoriami – ograniczają liczbę produktów na aptecznych półkach.

Rosnące koszty dystrybucji i magazynowania nie pozwalają zaistnieć w aptekach tradycyjnych wielu kategoriom produktów oraz ich producentom. Internet wypełnia te nisze – daje zarówno wygodę (szerszy asortyment niż w aptekach tradycyjnych, dostawa do domu) i niższe ceny, jak również np. niezbędną w wielu przypadkach dyskrecję.

Argumenty przyszłości

Dynamiczne zmiany handlu, procesów i relacji międzyludzkich powodują, że w przyszłości można spodziewać się choćby możliwości dostarczania leków do domu pacjenta przez personel e-aptek (same day delivery), realizacji wysyłkowej sprzedaży leków na receptę, rozszerzonej – w tym wirtualnej – opieki farmaceutycznej połączonej z ordynacją  leków itp. Globalizacja otworzy ogromne możliwości sprzedaży na rynek europejski, a nawet światowy.

Rosnąca świadomość pacjentów, ich indywidualne potrzeby (np. wegetarianizm, alergie), ale również wymagania (chęć przyjmowania produktów bez sztucznych barwników czy wypełniaczy) powodują, że bardzo dynamicznie rozwijają się mniejsi producenci, dla których Internet jest naturalnym środowiskiem. W tym nowym świecie apteki internetowe nie wyprą placówek tradycyjnych – ale staną się ich naturalnym i bardzo znaczącym uzupełnieniem.

A zatem – czy jest jeszcze miejsce na nowe apteki internetowe?

Nadal uważam, że rynek e-aptek ma bardzo szerokie perspektywy rozwoju. Co roku obserwujemy przypadki aptek otwieranych z sukcesem, które później przez wiele lat na nim funkcjonują. Aby myśleć o skutecznej i opłacalnej e-aptece, należy:

  1. Mieć mocne oparcie w handlu tradycyjnym – rozumiem to na 2 sposoby:
    • Chcąc prowadzić sprzedaż wysyłkową, sieć albo grupa zakupowa musi zapewniać aptece internetowej bardzo atrakcyjne ceny – oparte o kontrakty z producentami czy pakiety zakupowe. Dodatkowo trzeba być przygotowanym na spore zwiększenie wartości magazynu, tak aby produkty w atrakcyjnych cenach były dostępne do wysyłki tuż po złożeniu zamówienia.
    • Chcąc prowadzić sprzedaż w modelu click&collect (kup w Internecie – odbierz w aptece) – należy posiadać albo mieć decydujący wpływ na dużą grupę aptek tradycyjnych, najlepiej zlokalizowanych na terenie całego kraju.
  2. Mieć unikalną strategię sprzedaży w e-commerce, opartą choćby na specjalizacji asortymentowej. Problemem dużych, szerokozakresowych e-aptek jest często słaba znajomość szczegółów produktowych i brak odpowiedniego doradztwa dla pacjenta. Między innymi z tego powodu na rynku jest wiele sklepów z soczkami, odżywkami dla sportowców, suplementami dla wegetarian czy wegan itp. Również w branży e-aptek obserwuje się witryny specjalistyczne, które z sukcesem działają na tym rynku.
  3. Mieć wiedzę i umiejętnie korzystać z dostępnych możliwości promocji witryny, takich jak: pozycjonowanie, content marketing, e-mailing czy porównywarki cen. Bez przyłożenia odpowiedniej wagi do marketingu projekt e-apteki może skończyć szybkim spektakularnym upadkiem.
  4. Posiadać wiedzę o specyfice sprzedaży w internecie lub mieć świadomość, jak taką wiedzę (np. przez odpowiednio prowadzone testy) zdobyć.
  5. Być cierpliwym i gotowym na długoletnie inwestycje. W obecnych czasach efekty sprzedażowe przychodzą po dłuższym czasie niż przed wprowadzeniem zakazu reklamy aptek.

Moim zdaniem zupełnie nie ma dzisiaj miejsca na apteki internetowe, które:

  1. Są wyłącznie kaprysem właściciela lub projektem realizowanym „na próbę”. Większość e-aptek, które zostały otwarte w ostatnich latach bez przygotowania, dzisiaj już nie funkcjonuje lub jedynie wegetuje.
  2. Nie mają mocnego oparcia w handlu tradycyjnym – czyli np. są oparte o pojedynczą, niewielką aptekę lub placówkę osiedlową – skoncentrowaną na wąskiej grupie pacjentów. Brak zaplecza w postaci warunków handlowych i relacji z producentami uniemożliwi skuteczne konkurowanie z potentatami.
  3. Nie mają wiedzy w zakresie e-commerce. Zakup i uruchomienie oprogramowania do sprzedaży online to faktycznie początek drogi do sukcesu w e-commerce. Apteka internetowa bez działań e-marketingowych właściwie nie istnieje – i nie ma znaczenia tutaj ani nazwa strony (domeny), ani wielkość firmy (sieci) tradycyjnej, która stoi za e-apteką.
  4. Nie mają długoterminowej strategii. Co ciekawe – takie e-apteki powstają nawet obecnie i są niejednokrotnie oparte o duże firmy z rynku tradycyjnego. Nie prowadzą one jednak odpowiednich analiz i nie przygotowują się na wiele problemów, które przynosi sprzedaż internetowa.

Na pytanie o sens uruchomienia apteki internetowej od dłuższego czasu, proponuję warsztat strategiczno-szkoleniowy przed otwarciem e-apteki. Na takim kilkugodzinnym spotkaniu analizujemy możliwości i potencjał firmy w zakresie e-handlu, a także staramy się przygotować odpowiednią strategię na 12-24 miesiące. W zdecydowanej większości przypadków udaje się wypracować rozwiązania, które skutkują uruchomieniem opłacalnej witryny. Czasem okazuje się jednak, że firma nie jest gotowa do wejścia w Internet. Uważam, że zdecydowanie lepiej jest przekonać się o tym podczas warsztatu, niż po kilkunastu miesiącach inwestowania i budowania skazanej na porażkę apteki internetowej.

750x150-Warsztat-strategiczno-szkoleniowy

Grafika: Creative Tools, flickr.com, creative commons licence

0 Shares:
1 komentarz
  1. Z dużą ciekawością zapoznałem się z przedstawionym przez Pana zestawieniem. Argumenty na „Nie” ze swojej strony uzupełniłbym jednak o brak odpowiedniego rozeznania w regulacjach prawnych dotyczących sprzedaży konsumenckiej na odległość. Z uwagi na moje zainteresowania zawodowe również śledzę rynek aptek internetowych i z przykrością stwierdzam, że choćby poprawne przygotowanie Regulaminu należy do rzadkości.

    Mam tu na myśli nie tylko naruszenia podstawowych regulacji prawa farmaceutycznego (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie warunków wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza) ale również spore problemy z klauzulami niedozwolonymi, regulacjami dot. umów zawieranych z konsumentami na odległość czy też świadczenia usług drogą elektroniczną. W efekcie kopiowania regulaminów i braku specjalistycznej pomocy prawnej przy ich adaptacji powielane są ewidentnie błędne wzorce.

    Biorąc pod uwagę fakt, jak łatwym kąskiem dla „polujących na wzorce” są e-apteki, takich wpisów w Rejestrze klauzul Niedozwolonych jak nr 2785,2882 czy 2885 można spodziewać się więcej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Może Ci się także spodobać